HABER

İnternetten boşanma devri..

Evliliğe kutsal anlamların yüklendiği günler artık gerilerde kaldı. Eskiden, ”Nikâhta keramet” varmış; ”Erken kalkan yol, erken evlenen döl” alırmış. Sadece 3 çocuk değil, daha fazlasını yapmak da marifetmiş. Çocuk yapmamak tembellerin harcıymış. Sevgili öğretmenim Fakir Baykurt, ”Üşenenin oğlu, kızı olmazmış”diyerek özetlerdi bu anlayışı.. Babanın etkinliği çocuk sayısının çokluğuyla orntılıymış. Küçük yer oyuna, büyük yer koyuna; kimi ahıra, kimi nahıra gidermiş çocukların..
Gittikleri yad ellerde insanlarımızın değer yargıları allak, bullak oldu. Seçemediler, eski ile yeni birbirine karıştı. Yuvalarımız bozuldu, boşanma istatistiklerinde Danimarka’nın İsveç’in hızına yaklaşıldı.Danimarka Sosyal Araştırmalar Enstitiüsü (SFI)’nin araştırmasına göre, Danimarka’da yaşayan yaklaşık 70 bin dolayındaki Türk göçmen arasında boşanmalar hızla artıyor. 1980’li yıllarda Türkler arasında yüzde 3 dolayındaki boşanma oranı, 2000’li yıllarda 4 kat artarak yüzde 12’ye yükseldi. Boşanmaların artmasında, kırsal kesimden gelmelerin, özellikle de kültür ve gelenek  yapısı çok  farklı Avrupa ve Kuzey ülkelerine göç etmenin rolü büyük.

Yaklaşık 30- 40 yıldır Kuzey ülkelerinde yaşayan Türkler, hâlâ  geleneksel ilişkilerini sürdürüyor, çocuklarını ”görücü usülü”ne benzer yöntemlerle evlendiriyorlar. Anne babalar, gençlerin yaşamlarında hâlâ birinci dereceden söz sahibiler. Danimarka, İsveç ve Norveç gibi ülkelerde doğan çocuklar, Türkiye´den gelen ve ilk kez karşılaştıkları bir akrabaları veya tanıdıklarıyla evlendiriliyor, birbirlerini evlendikten sonra tanımaya başlıyorlar. Kısa sürede yaşanan uyumsuzluk ve düş kırıklıkları erken ayrılmalara neden oluyor. Kadının özgürlük ve ekonomik güce sahip olması boşanmaları  hızlandırıyor. Boşanmalar, genellikle ilk üç- dört yılda, hiç çocuk yapmadan veya bir/ iki çocuk yaptıktan sonra gerçekleşiyor.
Kuzey ülkelerinde resmi nikah, artık bağlayıcı bir anlam taşımıyor. Kadın ve erkek, ağır sorumluluklara girmeden, evlilik ve nikaha gerek duymadan bir arada yaşayarak da çocuk sahibi olabiliyorlar. Çocukların, anne baba ilişkisinin pekiştirilmesinde köprü görevi yapma işlevleri de hızla ortadan kalkıyor. İskandinav ülkelerinde çocuk, artık karı koca arasında istenerek veya istenmeden sahip olunan bir ürün durumundadır. Zamanı geldiğinde, 18 yaşını dolduran genç, yasaların da dayatmasıyla anne babadan ayrılmak, çalışarak yeni bir ev açmak, araba, mobilya satın almak ve tüketime katılmak zorundadır. Anne babayla ilişkisi artık, gerektiğinde borç para alıp vermekten ibarettir. Anne ve babasından borç alan genç, günü geldiğinde geri ödemek zorundadır.
Danimarka’da geçen ay yürülüğe giren yeni evlilik yasasıyla boşanmalar deyim yerindeyse ”daha çekici” hale getirildi. Çiftler, artık ”Seperasyon” adı verilen ayrılmadan önce 6 ay ayrı yaşama  süresini beklemeden boşanabilecekler. Bunun için dava açmalarına, mahkemeye gitmelerine gerek yok. İnternetten indirecekleri bir boşanma formunu doldurup imzaladıktan sonra aynı gün Boşanma Dairesine (Statsforvaltningen) gönderdiklerinde boşanmış sayılacaklar. Çabuk boşanma koşulları varken tarafların işi  uzatmaları parasal ödemeleri birlikte getiriyor.”Seperasyon” seçeneğine başvurarak 6 ay düşünme süresi isteyen çiftler,  halinde devlete ayrı ayrı 900 Danimarka Kronu ödemek zorunda kalacak.
Danimarka Sosyal Enstitüsü’al Araştırmalar Enstitüsü’ nün, Danimarka yerlileri üzerinde yaptığı boşanma araştırmalarında ise daha ilginç bulgular elde edildi.Araştırma sonuçlarına göre, son yıllarda göçmen kökenli olmayan yerli Danimarkalılar arasında boşanmalar çarpıcı bir şekilde artarak yüzde 42 oranına yükseldi. Yürürlüğe giren yeni boşanma yasasından sonra boşanmaların daha da artması bekleniyor.
Yeni yasa, çiftlerin, devleti işin içine fazla katmadan boşanmayı kendi aralarında halletmelerini öngörüyor. Çiftlerin, nafaka konusunda anlaşamayıp devletin aracılığını istemeleri halinde 1000 Danimarka Kronu ödemeleri gerekiyor.
Kadınların en geniş haklara sahip olduğu İsveç’te de her iki evlilkten biri boşanma ile sonuçlanıyor. Her yıl gerçekleşen ortalama 40 bin evliliğe karşılık 20 bin boşanma meydana geliyor.İsveç İstatistik Merkez Bürosu, (Statiska Central Byrån) verilerine göre, 1960 yılında 8958 olan boşanma sayısı 1990 yılında 19 bin 357’ye yükseldi. İsveçte boşanan çift sayısı  1974 yılında 26 bin 802’e, 1975 yılında da 25 bin 383 ‘e ulaştı.
İsveç’te de boşanmalar genellikle  evliliğin üçüncü  veya  dördüncü yıllarında gerçekleşiyor. 2012 yılında 53 bin evlenmeye karşılık 23 bin 422 boşanma oldu.Kadınlarda boşanma yaş ortalaması 42, erkeklerde ise 45 dolayında. İsveç’te evlilik ömrü ortalaması ise yaklaşık 25 yıl.
2012 yılında 20 bin 27 kadın ve 9 bin 82 erkek eş ölümü nedeniyle  dul kaldı. Dul erkekler, kadınlardan daha erken ölüyor. 2012 yılı verilerine  göre, 360 bin 854  dul kadına karşılık, 100 bin 496 dul erkek  bulunuyor.

ali.nergis@gmail.com

by
Exit mobile version