🔊 Sesli dinle

Danimarka-Norveç birliğinin dağılması, kuzeyin siyasi haritasını kalıcı biçimde değiştirdi. 1814, İskandinavya’nın kaderini değiştiren yıl oldu. 434 yıl süren siyasi birlik, 1814’te sancılı bir biçimde sona erdi. Norveç bağımsızlığını ilan etti, Danimarka ise bir imparatorluktan küçük bir devlete dönüştü. Bu ayrılık sadece iki ülkeyi değil, tüm İskandinavya’nın geleceğini değiştirdi. 

 

HABER.dk

Danimarka ve Norveç 1380’den 1814’e kadar siyasi bir birlik içinde oldular. Bu 434 yıllık süre içinde İsveç de çeşitli dönemlerde zaman zaman yer aldı. Ancak İsveç 1523’ten sonra bu birlikten tamamen ayrıldı ve kendi oluşumunu yürüttü.

Norveç, Danimarka ile siyasi birlikteliğine 1814’te başta İsveç ve İngiltere’nin müdaheleleriyle son verse de Norveç ancak 100 yıl kadar sonra 1905’te bugünkü sınırlarıyla bilinen tam bağımsız bir ülke olarak tanındı. Bu süre içinde İsveç Norveç’i kendi sınırları içine alabilmek için büyük çabalar gösterdiyse de bir sonuç alamadı.

1814 Norveç için tarihi bir dönüm noktası oldu. Artık, “kaybolmuş yıllar” olarak tanımladığı 434 yıllık Danimarka hükümranlığına son vermiş, sancılı bir bağımsızlık da olsa kendi ülkesini ilan etmişti. Yeni kurulan Norveç parlamentosu, Oslo’nun kuzeyindeki Ankerhus’taki demir işletmelerine ait “Eidsvollbygningen” adlı yerde 1914 nisan ve mayıs aylarında toplanarak 17 Mayıs 1814’te yeni kurulan Norveç’in anayasasını hazırlamıştı. Bu anayasa Avrupa tarihinin yazılmış en eski anayasası olarak bilinir.

1814 yılı Danimarka için de çok önemli bir yıldır. Danimarka artık güçlü bir devlet değildir ve sürekli toprak kaybetmektedir. Öyle ki, 1864 Prusya ve Avusturya birliğine karşı almış olduğu ağır yenilgi sonucu tarihten tamamen silinmenin, yok olmanın eşiğine gelmiştir. (Bu yenilgiye ilişkin yayımlanmış yeni bir kitabın tanıtımıyla bu konuyu tekrar ele alacağız.) Danimarka-Norveç siyasi birliği artık bu tarihten sonra bitmiş olmasına rağmen, Norveç’in yan bölgeleri olan Grønland, Faroe Adaları ve İzlanda hala Danimarka’nın hükümranlığı altındadır. (İzlanda daha sonra 1944’te cumhuriyetini ilan etmiştir.)

Her ne kadar bu tarih kitabı ”Danimarka-Norveç Boşanması” adını taşıyorsa da İsveç tarihini de yakından ilgilendiriyor. Örneğin; 1397’de oluşturulan Kalmar Birliği (Kalmarunionen) düzenlemesi. Bu düzenlemede İsveç 1523’ e kadar yeraldı. Diğer bir örnek 14 Ocak 1814 Kiel Barış Antlaşması. İngiltere ve İsveç birlikteliğiyle Danimarka arasında yapılan bu antlaşmayla Norveç Danimarka’dan alınarak İsveç Krallığına bağlandı.,

Yine belirtilmesi gereken bir nokta da bu kitabın yazarı Norveçli Tarihçi Ruth Hemstad gerek Norveçliler gerekse Danimarkalılar taraflı bir yaklaşımla objektif olmayan bir şekilde kendi bakış açılarından Danimarka – Norveç Birlikteliğini değerlendiriyorlar.

Yukarıda yazılanlardan da anlaşılabileceği gibi bu kitap bir bakıma, Danimarka, Norveç ve İsveç’ten oluşan İskandinavya’nın tarihidir.