Danimarka’da yarım asrı aşan bir geçmişimiz var. Fabrikalarda başlayan göç hikâyesi bugün siyasete, ticarete, kültür ve sanata kadar uzanıyor. Peki, Danimarkalılar bizi gerçekten ne kadar tanıyor, Türkiye kökenli olmak, diğer göçmen gruplarından farklı görülmemizi sağlıyor mu, yoksa konu göçmenlik ve Müslümanlık olunca hepimiz aynı kefeye mi konuluyoruz?

Cengiz KAHRAMAN
cengiz.kahraman@haber.dk
Bir Danimarkalıya Türkiye’yi sorsanız aklına sizce ilk ne gelir? Bunun yanıtı tabii ki, karşınızdaki kişinin Türkiye’yle ne kadar ilgilendiğine göre değişir, ama Alanya’da tatil, deniz, kum, güneş, kebap, Erdoğan, deprem, futbol ya da Müslümanlık…
İnsan ister istemez merak ediyor. Danimarkalılar bizi ne kadar tanıyor, bizi diğer göçmenlerden farklı mı görüyorlar, yoksa konu Müslümanlık olduğunda hepimizi aynı kefeyi mi koyuyorlar ve hakkımızda bildiklerini birkaç kalıba mı sığdırıyorlar? diye.
Bu soruyu durup dururken sormuyorum. Danimarka’da yaşayan yurttaşlarımız, yarım asırdan fazla zamandır bu ülkenin hayatına katılıyor. İlk kuşak fabrikalarda, tersanelerde, mezbahalarda ve inşaatlarda çalıştı. Aileler geldi, çocuklar doğdu, torunlar büyüdü. Bir zamanlar geçici görülen göç, kalıcı bir hayat hikayesine dönüştü.
Danimarka Göç Müzesi’nin arşivleri de bu hikâyeyi anlatıyor. Yani bu hikaye yalnızca göç eden insanların hikayesi değil. Aynı zamanda Danimarka’nın toplumsal hayatının değişme hikayesi.
Fabrikalarda başlayan göç hikayesi bugün siyasetten ticarete, kültür ve sanata kadar uzanıyor. Buna rağmen göç ve entegrasyon tartışmalarında hâlâ kendimizi anlatmak zorunda kalıyoruz.
Bunca yıldan sonra hâlâ kendini anlatmak zorunda kalmak insana biraz tuhaf geliyor.
Danimarka siyasetinde tabii ki Türkleri diğer göçmen gruplarından ayrı değerlendiren, burada yetişen kuşakların topluma katılımına dikkat çeken siyasetçiler de var. Ancak göç ve entegrasyon tartışmalarında Türkiye kökenliler zaman zaman diğer Müslüman ülkelerden gelenlerle aynı kefeye konuyor.
Danimarka, göç istatistiklerinde Türkiye, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Pakistan’dan bazı ülkelerle birlikte MENAP+Türkiye kategorisinde ele alıyor. Bu gruplandırma istatistiklerde, göç ve entegrasyon politikalarında kullanılıyor. Dolayısıyla Türkiye kökenliler, kendi tarihsel ve toplumsal özelliklerine rağmen geniş bir göçmen kategorisinin içinde değerlendirilebiliyor.
Danimarka Göç ve Entegrasyon Bakanlığının 2024 Yurttaşlık Araştırması da ayrımcılık konusundaki kaygıları destekleyen veriler içeriyor. Türkiye dahil Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleri ile Pakistan kökenli 18-29 yaş grubundaki katılımcıların yüzde 33’ü, etnik kökenleri nedeniyle iş, konut, banka kredisi veya cep telefonu aboneliği başvurularından en az birinin reddedildiğini bildirdi. Bu rakam yalnızca Türkiye kökenlileri kapsamıyor, daha geniş bir grubu temsil ediyor.
Burada bir çelişki yok mu? Bir yandan yurttaşlarımızın Danimarka toplumuna uyum sağladığı ve kuşaklar boyunca değiştiği söyleniyor, diğer yandan insanlar kökenleri üzerinden toplu kategorilere yerleştiriliyor.
Elbette Türkiye kökenlilerle Suriye, Irak, Pakistan veya başka ülkelerden gelenlerin hikayeleri birbirinin aynısı değil. Göç nedenleri, eğitim düzeyleri, geldikleri dönemler ve toplumsal deneyimleri farklı. Fakat bu farklılıklar, bütün gruplar hakkında genelleme yapmayı da haklı çıkarmıyor.
Oysa Türkiye kökenli olmak, aynı siyasi görüşe sahip olmak ya da aynı hayatı yaşamak anlamına gelmiyor.
Üstelik bizim toplumumuz da kendi içinde çok çeşitli. Kimi dindar, kimi seküler, kimi iktidarı destekliyor, kimi muhalif. Kürtler, Aleviler ve farklı siyasi görüşlerden insanlar aynı köken başlığı altında buluşsa da aynı düşünceleri paylaşmıyor.
Kısacası, Türkiye kökenli toplum kendi içinde de son derece çeşitli.
Bu nedenle Danimarkalıların bizi ne kadar tanıdığını anlamanın bir yolu, Türkiye’den söz edildiğinde hangi Türkiye’yi düşündüklerine bakmak. Yalnızca iktidarı, dini ve göç tartışmalarını mı görüyorlar yoksa farklı yaşam biçimlerini ve insanları da fark ediyorlar mı?
Yurttaşlarımızın da Danimarka’ya katkısından söz edildiğinde akla genellikle restoranlar, kebapçılar ve marketler geliyor. Elbette bunların da yeri var. Ancak hikaye sadece bunlarla sınırlı değil.
İlk kuşakların çeşitli iş kollarında verdiği emeği unutmayalım. Ardından eğitim alarak farklı mesleklere yönelen yeni kuşakları düşünelim. Doktorlar, mühendisler, öğretmenler, araştırmacılar, girişimciler ve yöneticiler. Hepsi bu toplumun bir parçası oldu.
Türkiye ile Danimarka arasında ticaret yapan işletmelerimiz var. Siyasette görev alan, kültür ve sanat etkinlikleri düzenleyen, müzik yapan, kitap yazan ve iki toplum arasında köprü kuran insanlarımız var.
Bir toplumu tanımanın en güzel yollarından biri, onun müziğini dinlemek, edebiyatını okumak, sanatçılarıyla tanışmak ve gündelik hayatını paylaşmak.
Türk mutfağı, müziği ve gelenekleri Danimarka’da görünür durumda. Bağlama sesiyle tanışan, bir Türk yazarın, şairin kitabını okuyan Danimarkalı, Türkiye’yi haber bültenlerinde gördüğünden biraz daha farklı bir yerden tanıma fırsatı buluyor.
Üstelik kültürümüz yalnızca geçmişten devraldığımız geleneklerden oluşmuyor. Danimarka’da yetişen gençlerin müziği, edebiyatı, sineması ve farklı sanat dallarındaki üretimleri de bu ortak hikayenin parçası. Kültür, insanları bir gecede birbirine yakınlaştırmaz. Ama önyargıların arasına küçük bir pencere açabilir.
Üstelik Türkiye ile Danimarka arasındaki bağ yalnızca göçmenlerden ibaret değil.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre yaklaşık 340 bin Danimarkalı 2025 yılında Türkiye’yi ziyaret etti. Antalya ve Alanya’da yerleşik yaşayan Danimarkalılar da var.
Demek ki Türkiye, Danimarkalıların hayatında da önemli bir yer tutuyor. Ancak Türkiye’yi tatil beldelerinden tanımakla ülkenin tarihini, kültürünü ve insanlarını tanımak aynı şey değil.
Danimarkalıların Türkiye hakkındaki bilgisini ölçen güncel ve temsili bir araştırma olmadan, ülkeyi ne kadar tanıdıklarını kesin biçimde söylemek mümkün değil. Kimi Türkiye’nin kültürüne, tarihine ve siyasetine ilgi duyuyor, kimi ise ülkeyi birkaç haber başlığından ibaret sanıyor.
Danimarkalıların yurttaşlarımızı daha iyi tanımasını beklemek kadar doğal bir şey yok. Ama bunun için yalnızca karşı tarafı eleştirmek yetmez. Kültürümüzü daha geniş kitlelerle paylaşmak, ortak etkinlikler düzenlemek ve gündelik hayatta birbirimize daha fazla yaklaşmak da gerekiyor.
Çünkü insan, tanımadığı kişiyi kolayca bir kalıba sığdırabiliyor. Tanıdığı zaman ise o kalıp çatlamaya başlıyor.
Yarım asırdan fazla bir geçmişin ardından hâlâ aynı soruyu soruyorsak, belki de üzerinde birlikte düşünmemiz gereken bir şey var.
Danimarkalılar bizi yeterince tanımıyor mu yoksa biz kendimizi anlatmakta yeterince başarılı olamıyor muyuz?
Belki de yanıt her ikisi biraz. Birbirimizi tanımak için aynı düşünmek zorunda değiliz. Yeter ki birbirimizi yalnızca kökenimizle, dinimizle ya da başkalarının bizim hakkımızda söyledikleriyle değerlendirmeyelim.
Gazeteci Cengiz Kahraman, Danimarka’nın başkenti Kopenhag’da yaşamakta ve 1992 yılından bu yana ise aktif olarak gazetecilik ve editörlük yapmaktadır.
Cengiz Kahraman, uzun yıllar serbest gazeteci olarak Türk basınında görev aldı. Bu süreçte Milliyet, Radikal ve Habertürk gazetelerinin Kopenhag muhabirliğini yürüttü. Bu süreçte Türkiye ile Danimarka arasındaki siyasal, toplumsal ve kültürel gelişmeleri yakından izleyerek kamuoyuna aktardı. Daha sonra kısa bir süre Danimarka’nın ulusal radyo ve televizyon kurumu DR’nin yabancı diller servisi olan DR International’da Türkçe haberler hazırlayıp sundu. Kahraman, aynı dönemde BBC World Türkçe Servisi için de Kopenhag’dan serbest muhabir olarak çalıştı.
2002 yılında Danimarka’nın önde gelen günlük gazetelerinden Politiken’de çalışmaya başlayan Cengiz Kahraman, Politiken gazetesi bünyesinde 2004 yılı sonuna kadar Türkçe ve Danca olarak haftalık yayımlanan Haber gazetesinin editörlüğünü üstlendi. Günümüzde ise “haber.dk” ile Danca yayın yapan “Danturk.com” adlı haber portallarının sahibi ve editörü olarak yayıncılık faaliyetlerini sürdürmektedir.
Cengiz Kahraman, gazetecilik mesleğini Türkiye ve Danimarka arasında bir köprü olarak görmüş; göç, kimlik, kültür, medya ve demokrasi konularında uzun yıllardır ürettiği haber ve analizlerle kamuoyuna katkı sunmaya devam etmektedir.





























Bir yanıt yazın
Yorum yapabilmek için oturum açmalısınız.