🔊 Sesli dinle

DANİMARKA’DA YENİ DÖNEM: ÜCRETSİZ DIŞ TEDAVİSİ, UCUZ GIDA VE GENÇLERE BEDAVA ULAŞIM GELİYOR

Danimarka’da seçimlerden 70 gün sonra kurulan yeni dört partili hükümet sosyal devletin sınırlarını yeniden çizmeye hazırlanıyor. Ücretsiz diş tedavisinden gençlere bedava ulaşım ve düşük gelirliye ek desteğe kadar geniş bir sosyal reform paketi açıkladı. Muhalefet ise milyarlarca kronluk vaatlerin finansmanını sorguluyor.

HABER.dk

KOPENHAG – Danimarka’da 24 Mart seçimlerinin ardından başlayan siyasi belirsizlik nihayet sona erdi. Tam 70 gün süren ve üç kez tıkanan hükümet müzakerelerinin ardından yeni koalisyon hükümeti kuruldu.

Danimarka’da kurulan yeni dört partili koalisyon hükümeti, yalnızca siyasi dengeleri değil, milyonlarca insanın günlük yaşamını da doğrudan etkileyecek geniş kapsamlı sosyal ve ekonomik reform paketini açıkladı.

Kendilerine “Dörtlü Yonca Hükümeti” adını veren Sosyal Demokratlar, SF (Sosyalist Halk Partisi), Moderaterne (Ilımlılar) ve Radikale Venstre (Sosyal Liberal) partileri, başbakanlık konutu Marienborg’daki basın toplantısında önümüzdeki dönemin yol haritasını kamuoyuyla paylaştı.

Açıklanan hükümet programı, sağlık, ulaşım, vergiler, emeklilik, konut, sosyal medya, hayvan refahı ve gıda fiyatlarına kadar birçok alanda dikkat çekici değişiklikler içeriyor.

Diş tedavisi tamamen ücretsiz olacak

Yeni hükümetin en ses getiren vaatlerinden biri, diş tedavisinin kademeli olarak tamamen ücretsiz hale getirilmesi oldu.

Plan kapsamında estetik dışındaki tüm diş tedavileri devlet tarafından karşılanacak. Uygulamanın önümüzdeki 10 yıl içinde tamamen hayata geçirilmesi hedefleniyor.

İlk aşamada sistem; emekliler, malulen emekliler, kronik hastalar ve ekonomik açıdan kırılgan gruplar için başlayacak.

Başbakan Mette Frederiksen, mevcut sistemi eleştirerek, insanların aile doktoruna ücretsiz gidebilirken diş tedavisi için yüksek ücret ödemesinin artık savunulamaz olduğunu söyledi.

Hükümet, 2030 yılına kadar bu reform için 4 milyar kron ayırmayı planlıyor.

Gençlere ücretsiz toplu taşıma

Yeni hükümetin bir diğer dikkat çeken adımı ise 22 yaş altındaki gençlere ücretsiz toplu taşıma hakkı verilmesi oldu.

Hükümet programında, toplu taşımayı ucuzlatmak ve gençler için tamamen ücretsiz hale getirmek amacıyla 2 milyar kronluk bütçe ayrıldığı açıklandı.

Özellikle büyük şehirlerde artan yaşam maliyetleri nedeniyle bu kararın gençler arasında ciddi destek bulması bekleniyor.

Meyve ve sebzede KDV kaldırılıyor

Kış aylarında Danimarka siyasetinin en büyük tartışmalarından biri olan gıda fiyatları konusunda da hükümet geri adım atmadı.

Yeni plana göre tüm gıda ürünlerinde KDV yarı yarıya düşürülecek, meyve ve sebzelerde ise KDV tamamen kaldırılacak.

Hükümet, teknik altyapı hazır olur olmaz uygulamanın başlayacağını duyurdu.

Bu karar, özellikle artan market fiyatları nedeniyle zorlanan düşük ve orta gelirli kesimler için önemli bir ekonomik rahatlama olarak görülüyor.

”Büyük İbadet Günü” geri geliyor

Tartışmalı şekilde kaldırılan resmi tatil “Store Bededag (Büyük İbadet Günü)” da geri dönüyor.

Ancak hükümet, tatilin 2030 yılında yeniden resmi tatil ilan edileceğini açıkladı. Bunun için kaldırılmasının yarattığı ekonomik katkının başka yollarla telafi edilmesi gerekiyor.

Bu adım özellikle SF lideri Pia Olsen Dyhr için önemli bir siyasi kazanım olarak değerlendiriliyor.

Çevre ve hayvan refahı da gündemde

Hükümet programında çevre, tarım ve hayvan refahı alanlarında da yeni düzenlemeler yer alıyor.

Özellikle hayvan refahı standartlarının yükseltilmesi ve üretim modellerinin yeniden düzenlenmesi konusunda yeni adımlar atılması planlanıyor.

Vergi sistemi değişiyor

Koalisyon hükümeti, orta vergi ve yüksek gelir vergisinin bazı bölümlerini kaldıracağını da açıkladı.

Bunun maliyetinin yaklaşık 8 milyar kron olacağı belirtiliyor.

Hükümet, vergi indirimlerinin bir kısmını farklı vergi artışlarıyla dengelemeyi planlıyor. Özellikle vergi dilimlerinin iki yıl boyunca sabit tutulması nedeniyle birçok çalışanın fiilen daha fazla vergi ödeyebileceği belirtiliyor.

Moderaterne lideri Lars Lökke Rasmussen, sistemi “dayanışmacı yeniden dağıtım modeli” olarak savundu.

Yoksul emeklilere ve kırılgan gençlere ek destek

Yeni hükümet ayrıca:

• En düşük emekli maaşı alanlara aylık 1000 kron ek ödeme,
• Psikolojik tanıları bulunan kırılgan gençlere aylık ek destek,
• Arne emekliliğinin genişletilmesi,
• Ücretsiz tüp bebek tedavisindeki sınırların kaldırılması gibi sosyal adımlar da açıkladı.

Özellikle sosyal yardım sisteminde daha önce kesilen bazı desteklerin yeniden geri getirilmesi dikkat çekti.

Çocuklara sosyal medya sınırı sertleşiyor

Yeni hükümet, sosyal medya kullanımına yönelik yaş sınırını da sertleştirmeye hazırlanıyor.

15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına aile izniyle bile erişememesi planlanıyor.

Bu düzenleme, çocukların dijital dünyadaki güvenliği konusunda Danimarka’nın Avrupa’daki en sert modellerden birine yöneldiğini gösteriyor.

Uzman komisyonlar dönemi başlıyor

Hükümet programında dikkat çeken bir diğer unsur ise çok sayıda yeni uzman komisyonunun kurulacak olması.

Diş sağlığı, konut vergileri, çevre kirliliği ve sermaye vergileri dahil birçok konuda uzman grupları yeni reform modelleri hazırlayacak.

Yeni hükümetin önümüzdeki dönemde Danimarka’nın sosyal devlet modelini yeniden şekillendirecek kapsamlı bir dönüşüm süreci başlatması bekleniyor.

Muhalefetten sert eleştiri: “Parayı nereden bulacaksınız?”

Ancak milyarlarca kronluk sosyal refah paketinin açıklanmasının ardından muhalefet partilerinden sert eleştiriler geldi.

Muhafazakarlar ile merkez sağ ve liberal sağ partiler, hükümetin büyük vaatlerde bulunduğunu ancak bu projelerin finansmanının net olmadığını savunuyor.

Özellikle vergi indirimleriyle sosyal harcamaların aynı anda nasıl finanse edileceği konusunda ciddi soru işaretleri bulunduğu belirtiliyor.

Koalisyon hükümeti ise reformların aşamalı biçimde uygulanacağını ve gerekli finansmanın zaman içinde sağlanacağını savunuyor.

Hükümete dışarıdan sol destek

Yeni kurulan “Dört Yapraklı Yonca Hükümeti”, parlamentoda ayrıca sol bloktan da dış destek alıyor.

Yeşiller ve kızıllardan oluşan Enhedslisten (Birlik Listesi) ile Alternativet partileri, hükümete dışarıdan destek vereceklerini açıkladı.

Koalisyonun önemli isimlerinden Lars Lökke Rasmussen ise yeni hükümet modelini “uzlaşma ve yeniden denge dönemi” olarak tanımladı.

Danimarka’da şimdi gözler, önümüzdeki aylarda bu geniş sosyal reform paketinin ne kadarının hayata geçirileceğine çevrilmiş durumda.