Sesli dinle

Üç milyondan fazla Danimarkalının verilerinin incelendiği araştırma, uzun süre yoğun trafik gürültüsüne maruz kalmanın Parkinson hastalığı riskini artırabileceğini, “sessiz cepheli” evlerin ise koruyucu etki sağlayabileceğini ortaya koydu.

HABER.dk

KOPENHAG – Danimarkalı bilim insanlarının üç milyondan fazla kişi üzerinde yürüttüğü kapsamlı araştırma, yoğun trafik gürültüsünün yalnızca yaşam kalitesini değil, beyin sağlığını da tehdit edebileceğini ortaya koydu. Araştırmaya göre, yıllarca yüksek düzeyde yol trafiği gürültüsüne maruz kalan kişilerde Parkinson hastalığına yakalanma riski artıyor.

Saygın tıp dergilerinden JAMA Neurology‘de yayımlanan çalışmada, 2000-2017 yılları arasında 40 yaş ve üzerindeki, Parkinson tanısı bulunmayan 3 milyondan fazla Danimarkalının sağlık ve yaşam verileri analiz edildi. Araştırmacılar, katılımcıların yaşadıkları evlerdeki trafik gürültüsü seviyelerini de ayrıntılı olarak değerlendirdi.

Gürültü arttıkça risk de yükseliyor

Araştırma sonuçlarına göre, evlerin trafiğe bakan en gürültülü cephesinde ses seviyesindeki yaklaşık 11 desibellik her artış, Parkinson hastalığı riskini yüzde 3 yükseltiyor.

Daha dikkat çekici bulgu ise, evlerin daha sakin tarafında bile gürültü seviyesindeki yaklaşık 9 desibellik her artışın, hastalık riskini yüzde 4 artırması oldu.

Araştırmacılar, özellikle gece saatlerinde sürekli gürültüye maruz kalmanın vücut üzerinde daha yıpratıcı etkiler oluşturabileceğine dikkat çekiyor.

“Sessiz cephe” koruyucu olabilir

Çalışmanın öne çıkan sonuçlarından biri de “sessiz cephe” olarak tanımlanan konutların sağladığı avantaj oldu.

Evin bir cephesinin diğerine göre en az 10 desibel daha sessiz olması, özellikle yoğun trafik bulunan bölgelerde yaşayan kişiler için koruyucu bir etki oluşturabiliyor. Bilim insanlarına göre insanların gün içinde ya da gece dinlenebileceği daha sessiz bir yaşam alanına sahip olması, gürültünün olumsuz etkilerini azaltabiliyor.

Araştırmacılar, önceki çalışmaların yalnızca evlerin en gürültülü tarafını dikkate aldığını, bu nedenle sağlık üzerindeki gerçek etkinin bugüne kadar olduğundan düşük hesaplanmış olabileceğini belirtiyor.

Uyku ve stres beyni etkiliyor

JAMA Neurology‘de yayımlanan makaleye göre, kronik trafik gürültüsü uyku düzenini bozuyor ve vücutta sürekli bir stres tepkisi oluşturuyor. Bu durum, özellikle dopamin üreten beyin hücrelerinde iltihaplanma (nöroenflamasyon) ve oksidatif strese yol açarak Parkinson gelişimine zemin hazırlayabiliyor.

Araştırmanın sonuçları; cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir, birlikte yaşama durumu ve nüfus yoğunluğu gibi faktörlerden bağımsız olarak benzer şekilde gözlendi.

Kent planlaması için önemli uyarı

Araştırmaya katılmayan nörolog Fernando Alonso Frech, Parkinson hastalığının kesin nedeninin hâlâ bilinmediğini ve tedavi edici bir yöntem bulunmadığını belirterek, değiştirilebilir çevresel risk faktörlerinin belirlenmesinin halk sağlığı açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.

Uzmanlara göre bulgular, özellikle şehirlerde gürültü bariyerlerinin artırılması, trafiğin konut bölgelerinden uzaklaştırılması ve sessiz yaşam alanları oluşturacak konut projelerinin teşvik edilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.

Dünya genelinde bugün yaklaşık 11 milyon kişi Parkinson hastalığıyla yaşıyor. Uzmanlar, nüfusun yaşlanmasıyla birlikte bu sayının önümüzdeki yıllarda 25 milyona kadar çıkabileceğini öngörüyor. Bu nedenle çevresel riskleri azaltmaya yönelik önlemlerin, gelecekte halk sağlığını korumada önemli rol oynayabileceği değerlendiriliyor.