Sesli dinle

ABD, Danimarka ve Grönland güvenliği güçlendirecek bir anlaşmada uzlaştı. Trump Washington’ın adanın güvenliği üzerinde “kalıcı kontrol” sağlayacağını söylerken, Danimarka ve Grönland egemenliğin korunacağını vurguluyor. Anlaşmanın ayrıntıları ise henüz açıklanmış değil.

HABER.dk

ABD, Danimarka ve Grönland, Arktik bölgesinin güvenliği konusunda yeni bir anlaşmaya vardı. Anlaşmanın gelecek hafta New York’ta yapılacak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında imzalanması bekleniyor. Ancak yürürlüğe girmesi için Danimarka ve Grönland’daki gerekli parlamenter süreçlerin tamamlanması gerekiyor.

Anlaşmanın en dikkat çekici yanı ise tarafların aynı metni farklı biçimde tarif etmesi. ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın Washington’a Grönland’ın güvenliği ve diğer ihtiyaçları üzerinde “kalıcı kontrol” sağlayacağını açıkladı. Trump ayrıca ABD’nin adada daha güçlü bir askeri varlık oluşturabileceğini ve ABD’nin rakiplerinin Grönland’da askeri üs veya hassas yatırımlar kuramayacağını söyledi.

Danimarka ve Grönland ise egemenlik konusunda farklı bir çerçeve çiziyor. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, anlaşmanın Danimarka Krallığı’nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü, Grönland halkının da kendi kaderini tayin hakkını tanıdığını belirtti. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de anlaşmanın Grönland’ın çıkarlarını ve uluslararası iş birliğindeki yerini tanıdığını söyledi.

Anlaşmanın ayrıntıları belirsiz

Şimdilik kamuoyuna açıklanmayan önemli noktalar bulunuyor. Anlaşmanın ABD’nin Grönland’daki askeri varlığını ne ölçüde artıracağı, Washington’a hangi yetkilerin verileceği ve özellikle dış politika ile doğal kaynaklar konusunda herhangi bir yetki devri olup olmayacağı netleşmiş değil. Danimarka ve Grönland, anlaşmanın egemenliği zedelemeyeceğini söylerken, ABD’nin “kalıcı kontrol” ifadesinin kapsamı henüz açıklığa kavuşmuş değil.

Anlaşma, Trump’ın Grönland’a yönelik aylar süren baskısının ardından geldi. Trump, adanın stratejik konumu, doğal kaynakları ve Arktik’teki askeri önemi nedeniyle ABD açısından hayati bir güvenlik meselesi olduğunu savunmuş, hatta Grönland’ı ABD kontrolüne alma yönündeki tehditlerini defalarca gündeme getirmişti.

Yeni anlaşma ise adanın ABD tarafından satın alınması veya ilhak edilmesi anlamına gelmiyor. Bunun yerine Washington’ın askeri ve güvenlik alanındaki varlığının güçlendirilmesinin önünü açıyor. Danimarka ve Grönland, bunun karşılığında egemenlik ve kendi kaderini tayin hakkının korunacağını belirtiyor.

Arktik’in stratejik önemi büyüyor

Grönland’ın önemi yalnızca askeri konumundan kaynaklanmıyor. Arktik’te yeni ulaşım yollarının açılması, bölgedeki doğal kaynaklar ve Rusya ile Çin’in artan etkisi, adayı ABD, Avrupa ve NATO açısından stratejik bir merkez haline getiriyor.

ABD hâlihazırda Grönland’ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü’nü işletiyor. Üs, füze uyarı ve savunma sistemleri ile uzay gözetleme faaliyetlerinde kullanılıyor. Yeni anlaşmanın bu askeri varlığın genişletilmesine imkân vermesi bekleniyor.

NATO da anlaşmayı memnuniyetle karşıladı ve bunun Arktik’te güvenlik, istikrar ve iş birliğinin güçlendirilmesine katkı sağlayacağını açıkladı.

Ancak asıl tablo, anlaşmanın metni ortaya çıktığında daha netleşecek. Şimdilik Washington “kalıcı kontrol”den, Kopenhag ve Nuuk ise egemenlik ve kendi kaderini tayin hakkının korunmasından söz ediyor. Önümüzdeki hafta imzalanması beklenen anlaşmanın gerçek kapsamı, bu iki açıklamanın nerede buluştuğunu gösterecek.

Kaynak: Danimarka Başbakanlık Ofisi, DR, TV2, Reuters, The Guardian