🔊 Sesli dinle

Trump’ın Grönland’da “hastalar tedavi edilmiyor” çıkışı tartışma yarattı. Nuuk yönetimi sistemi savunuyor; ancak personel açığı ve ileri tedavilerde Danimarka’ya bağımlılık gerçeği değişmiyor.

HABER.dk

KOPENHAG – ABD Başkanı Donald Trump’ın, Grönland’a “bakılmayan hastalar” için hastane gemisi göndermek istediğini açıklaması, Kuzey Atlantik’te siyasi olduğu kadar insani bir tartışmayı da alevlendirdi. Peki gerçekten Grönland’ın sağlık sistemi çökmüş durumda mı?

Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, Trump’ın teklifini geri çevirdi. Sağlık hizmetlerinin ülkede herkes için ücretsiz olduğunu vurgulayan Nielsen, ABD’nin böyle bir sistemi garanti edemeyeceğini söyledi. Ancak tartışma bununla kapanmadı.

ABD Başkanı’nın Grönland’a bir hastane gemisi göndererek hastaların tedavisini üstleneceğini duyurmasının ardından Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen’den, Grönland sağlık sistemi hakkında Facebook’ta bir açıklama geldi.

Donald Trump’tan doğrudan hitap etmese de, Danimarka Başbakanı’nın “herkes için ücretsiz ve eşit sağlık hizmetinin olduğu bir ülkede yaşamaktan mutluluk duyduğunu” yazması, Amerikan Başkanı’na yönelik bir gönderme olarak yorumlandı.

Mette Frederiksen, ”Tedavinin kalitesini sigortaların ya da cüzdanın belirlemediği bir ülke. Grönland’da da aynı yaklaşım geçerli. Herkese iyi pazarlar” diyerek sözlerini noktaladı.

Herkes için ücretsiz ve eşit sağlık hizmetinin önemine vurgu yapan Başbakan Mette Frederiksen, bunun Grönland için de geçerli olduğunu belirtti. Yani Topluluk Krallığı’ndaki tüm vatandaşlar, Grönland sağlık sistemine ücretsiz olarak erişebiliyor. Başbakan Mette Frederiksen liderliğindeki Danimarka hükümeti, Ağustos 2024’te Grönland sağlık sistemine 140 milyon kronluk (yaklaşık 19 milyon Euro) mali yardım paketi açıkladı.

Euronews Türkçe ve uluslararası sağlık verilerine göre, Trump’ın iddiaları abartılı olsa da Grönland’ın sağlık sistemi ciddi yapısal zorluklarla karşı karşıya.

Personel açığı ve dağınık nüfus

1 Ocak 2026 itibarıyla nüfusu 56 bini aşan Grönland’da insanlar geniş ve zorlu coğrafyaya yayılmış durumda. Yaklaşık 20 bin kişi başkent Nuuk’ta yaşıyor; geri kalan nüfus ise ulaşımı güç kasaba ve yerleşimlerde.

Sağlık sistemi 70 farklı noktada hizmet veriyor. Yaklaşık 120 hekim kadrosunun yalnızca yarısı kalıcı personelden oluşuyor. 300 hemşire kadrosunun da önemli bölümü geçici çalışanlardan meydana geliyor. Hükümet, yabancı sağlık personeline oturma izinlerini kolaylaştırmayı gündemine almış durumda.

Grönland Sağlık ve Engelliler Bakanı Anna Wangenheim, sistemi güçlendirmek için siyasi iradenin arttığını belirterek, ihtiyaç halinde “ABD’den gelen yardımın bile” reddedilmeyeceğini açıkladı. Ancak temel şartın, ülkenin diline ve kültürüne saygı olduğunu vurguladı.

Hastalık yükü Avrupa’nın üzerinde

Verilere göre Grönland’da hastalık yükü, Danimarka ve Avrupa ortalamasının üzerinde. Kanser ve ruh sağlığı sorunlarının oranı AB ortalamasını aşıyor. Yaşam beklentisi de Avrupa ortalamasının belirgin şekilde gerisinde.

Bu tablo, sistemin tamamen işlevsiz olduğu anlamına gelmiyor; ancak sağlık göstergelerinin alarm verdiğini ortaya koyuyor.

İleri tedaviler Danimarka’da

Grönland, temel sağlık hizmetlerini büyük ölçüde karşılayabiliyor. Ancak radyoterapi, girişimsel kardiyoloji işlemleri, böbrek nakli ve bazı ileri cerrahi müdahaleler ülkede yapılamıyor. Bu hastalar Danimarka’ya sevk ediliyor.

Nuuk’taki Kraliçe Ingrid Hastanesi hem bölge hem de ulusal hastane olarak hizmet veriyor. Ancak kapasitesini aşan vakalarda Danimarka devreye giriyor. Sağlık Konseyi, mümkün olduğunca çok tedavinin hastaya en yakın yerde yapılmasını hedeflese de uzmanlık, altyapı ve düzenleyici gereklilikler bu hedefi sınırlıyor.

Teletıp çözüm mü?

Coğrafi engeller, Grönland’ın en büyük sınavı olmaya devam ediyor. Bazı yerleşimlerden sağlık merkezine ulaşmak günler sürebiliyor. Bu nedenle teletıp uygulamaları giderek yaygınlaşıyor. 2023’te devreye alınan Puisa uygulamasıyla hastalar evlerinden görüntülü görüşme yapabiliyor.

Kaynak: Bu haber, Euronews Türkçe başta olmak üzere uluslararası kaynaklar ve Grönland makamlarının açıklamaları temel alınarak Haber.dk için derlenmiştir.