82 yaşındaki Belçikalı fizikçi Francis Halzen, Antarktika buzunun içine kurulan dev IceCube gözlemevindeki öncü çalışmalarıyla 2026 Nobel Fizik Ödülü’nü kazandı.

Haber.dk
Güney Kutbu’nun 1,5 kilometre altında, buzun içinde evrenin en zor yakalanan parçacıklarını bekleyen dev bir göz var. Bu gözün fikir babası, 2026 Nobel Fizik Ödülü’nü kazandı.
İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, ödülün 82 yaşındaki Belçikalı fizikçi Francis Halzen’e verildiğini Stockholm’de duyurdu. Komite, Halzen’i “IceCube Nötrino Gözlemevi’ne yaptığı belirleyici katkılar ve astrofizik kaynaklı yüksek enerjili nötrinoların keşfi” nedeniyle ödüllendirdi. Akademi Genel Sekreteri Ellen Moons, bu yılki Nobel’in “uzaydan gelen hayalet habercilerle” ilgili olduğunu söyledi.
Nötrinolar, elektrik yüklü olmayan ve maddeyle son derece zayıf etkileşime giren atomaltı parçacıklar. Bu yüzden yakalanmaları çok zor. Ama aynı özellik onları değerli kılıyor: Evrenin en uzak ve en enerjik bölgelerinden yön değiştirmeden ve enerji kaybetmeden Dünya’ya ulaşıyorlar. Akademinin ifadesiyle bu, başka hiçbir yolla elde edilemeyecek bilgiler sunabilecekleri anlamına geliyor.
IceCube bu avı Antarktika’nın berrak buzunda yapıyor. Bir kilometreküplük buz hacmine yerleştirilen binlerce ışık algılayıcısı, bir nötrinonun buzdaki atomlarla çarpışması sırasında ortaya çıkan çok küçük ışık izlerini yakalıyor. Seçici kurula göre son derece yüksek enerjili nötrinolar çok nadir görüldüğü için yeterli sayıda çarpışma gözlemek üzere devasa bir buz hacmi gerekiyor. Böylece bilim insanları milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki kozmik olaylar hakkında bilgi edinmeye çalışıyor.
Halzen gözlemevi fikrini ilk kez 1988’de ortaya attı. Öneri kısa sürede başka araştırmacıların desteğini kazandı. Fikir, yaklaşık çeyrek yüzyıllık bir emeğin ardından Güney Kutbu’ndaki Amundsen-Scott İstasyonu’nda dünyanın en büyük nötrino dedektörüne dönüştü. Halzen, IceCube’ün baş araştırmacısıydı. Dedektör, evreni ışık yerine nötrinolarla inceleyen yeni bir astronomi alanının doğmasında önemli rol oynadı.
Belçika’nın Tienen kentinde doğan Halzen, sonradan ABD vatandaşı oldu. Wisconsin-Madison Üniversitesi’nde profesör ve aynı üniversitedeki Temel Parçacık Fiziği Enstitüsü’nün direktörü. İtalya’dan telefonla katıldığı basın toplantısında ödülün kendisi için büyük bir sürpriz olduğunu söyledi: “Benim için büyük bir sürpriz oldu, doğrusu hiç beklemiyordum.” Ardından ekledi: “Nobel’i kazanmanın ötesinde benim için en büyük mutluluk, bu ödülün, projenin en başında bana katılan gerçekten cesur insanları da yansıtacağını ummam.”
Halzen, 1966’da KU Leuven’den fizik alanında yüksek lisans, 1969’da doktora derecesi aldı. 1970’lerden bu yana kozmik ışınlar ve astropartikül fiziği alanında öncü isimlerden biri.
Ödül ne kadar?
Her Nobel ödülü bir diploma, bir altın madalya ve 12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1,1 milyon euro) ile birlikte geliyor. Birden fazla kazanan olursa tutar paylaşılıyor. Madalyalar, Alfred Nobel’in 1896’daki ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenecek törenle teslim edilecek.
Kaynak: Euronews Türkçe






























Bir yanıt yazın
Yorum yapabilmek için oturum açmalısınız.