Sesli dinle

NORVEÇ’TE EPSTEİN DOSYASI İÇİN KRİTİK SORGU

Norveç Parlamentosu’ndaki iki günlük oturumda Başbakan Jonas Gahr Støre ve eski bakanlar, Jeffrey Epstein bağlantıları, Uluslararası Barış Enstitüsü’ne aktarılan milyonlarca kron ve Dışişleri Bakanlığı’ndaki denetim mekanizmaları konusunda sorgulanıyor. Stortinget ayrıca konuyu bağımsız bir komisyonla araştırıyor.

HABER.dk

KOPENHAG – Norveç’te Jeffrey Epstein dosyalarının ülkenin siyasi ve diplomatik çevrelerine uzanan bağlantıları nedeniyle başlayan parlamento soruşturması yeni bir aşamaya girdi. Norveç parlamentosu Stortinget’in Denetim ve Anayasal İşler Komitesi, 30 Eylül ve 1 Ekim tarihlerinde eski ve mevcut üst düzey bakanları dinleme kararı aldı.

İlk oturumun en dikkat çeken ismi ise Başbakan Jonas Gahr Støre oldu. Støre, 2005-2012 yılları arasında dışişleri bakanı olarak görev yaptığı dönemde Uluslararası Barış Enstitüsü’ne (IPI) yapılan devlet yardımları nedeniyle milletvekillerinin sorularını yanıtladı.

Norveç kamu yayıncısı NRK, IPI’nin 1997-2018 yılları arasında Norveç Dışişleri Bakanlığı’ndan 130 milyon Norveç kronu üzerinde destek aldığını aktardı.

Habere göre, Støre’nin dışişleri bakanlığı döneminde, 2006-2012 yılları arasında kuruluşa 62,2 milyon kron aktarılmıştı. Ancak tek bir yıldaki en yüksek ödeme Støre döneminde değil, eski Dışişleri Bakanı Børge Brende döneminde gerçekleşti.

IPI, 2005-2020 yılları arasında Norveçli diplomat Terje Rød-Larsen tarafından yönetildi. Epstein belgelerinin yayımlanmasının ardından Rød-Larsen’in Epstein ile ilişkileri yeniden gündeme geldi. Rød-Larsen ve eşi, diplomat Mona Juul, Norveç’te yolsuzluk şüphesiyle halen soruşturuluyor; ikili suçlamaları reddediyor. Euronews de Rød-Larsen’in Epstein ile ilişkilerinden dolayı pişmanlığını dile getirdiğini ve Norveç Parlamentosu’nun bağımsız bir soruşturma komisyonu kurduğunu bildirdi.

Støre: Dışişleri’nde kötü kültür yoktu

Stortinget’teki oturumun temel başlığı yalnızca Epstein bağlantıları değil. Komitenin resmi adı da “Dış hizmette denetim ve kültür”.

Støre, bugün verdiği ifadede Dışişleri Bakanlığı’nda sistematik bir “kötü kültür” bulunduğu iddiasını reddetti. Norveç basınında yer alan haberlere göre Støre, böyle bir nitelemeyi destekleyecek bir dayanak olmadığını söyledi.

Ancak komite üyeleri özellikle kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığı, kararların hangi kriterlerle alındığı ve üst düzey isimler arasındaki kişisel ilişkilerin devlet kararlarını etkileyip etkilemediği üzerinde duruyor.

Danimarka kamu yayıncısı DR de Norveç’teki soruşturmanın odağında yalnızca Epstein ile kurulan kişisel ilişkilerin değil, devlet kaynaklarının kullanımı ve Dışişleri Bakanlığı’ndaki karar alma kültürünün bulunduğuna dikkat çekiyor.

“Neden bu kadar para aktarıldı?”

Støre daha önce NRK’ya yaptığı açıklamada IPI’nin Norveç tarafından desteklenmesinin nedenlerinden birinin kuruluşun Birleşmiş Milletler çevresindeki uluslararası ağlara ve toplantılara erişim sağlaması olduğunu söylemişti.

Başbakana göre IPI’ye yapılan destekler Dışişleri Bakanlığı’ndaki bürokratların tavsiyesi üzerine verilmişti. Ancak kamu kaynaklarının hangi ölçütlerle dağıtıldığı ve karar süreçlerinde kişisel ilişkilerin etkisi olup olmadığı tartışılmaya başlandı.

Norveç’in IPI’ye yaptığı ödemeler geçmişte de eleştirilmişti. Daha önce yapılan incelemelerde kuruluşun mali şeffaflığı ve Norveç Dışişleri Bakanlığı’nın destek sürecini nasıl yönettiği konusunda soru işaretleri ortaya çıkmıştı.

Bu nedenle bugünkü parlamento oturumu, yalnızca Epstein’in Norveç’teki bağlantılarını araştıran bir süreç değil. Aynı zamanda devletin milyonlarca kronluk kaynakları kimlere, hangi gerekçelerle ve ne kadar denetimle aktardığını sorgulayan daha geniş bir inceleme niteliği taşıyor.

11 eski ve yeni bakan dinlenecek

Stortinget’in programına göre bugün Støre’nin yanı sıra eski kalkınma bakanları Erik Solheim ve Heikki Eidsvoll Holmås ile eski Dışişleri Bakanı Børge Brende ve Ine Eriksen Søreide de dinleniyor. Yarın ise eski kalkınma bakanları Nikolai Astrup, Dag-Inge Ulstein ve Anne Beathe Tvinnereim ile eski Dışişleri Bakanı Anniken Huitfeldt’in yanı sıra mevcut Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide ve Kalkınma Bakanı Åsmund Aukrust’un ifadeleri alınacak.

Stortinget’in başlattığı süreç bununla da sınırlı değil. Norveç Parlamentosu, Epstein belgelerinde ortaya çıkan ilişkileri daha geniş kapsamlı incelemek üzere bağımsız bir soruşturma komisyonunun kurulmasına karar verdi. Komisyonun görevi, yalnızca belirli kişilerin ilişkilerini değil, Norveç devlet kurumlarının ve yetkililerinin Epstein belgelerinde ortaya çıkan olaylarla bağlantılı olabilecek uygulamalarını da araştırmak.

Asıl mesele güven

Oturumların doğrudan bir yaptırım sonucu doğurması beklenmiyor. Ancak parlamentodaki sorgulamalar, Norveç’te kamu yönetimine duyulan güven açısından önemli bir siyasi hesap verme süreci olarak görülüyor.

Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre bugün soruları yanıtlasa da dosya kapanmış değil. Stortinget’in bağımsız komisyonu çalışmalarını sürdürecek ve daha geniş bir soruşturma yürütecek.

Kaynak: NRK, DR, Euronews Türkçe