🔊 Sesli dinle

ABD ve İsrail’in İran’a açtığı savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda durma noktasına gelen petrol sevkiyatı, küresel piyasalarda şok dalgası yarattı. Danimarka, Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) tarihi çağrısına uyarak 90 gün içinde 1,246 milyon varil ham petrolü piyasaya sürecek. Ancak yetkililer, pompa fiyatlarının düşeceğinin garantisini veremiyor.

HABER.dk

KOPENHAG – ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonları, küresel enerji dengelerini altüst etti. Çatışmaların kilit noktası ise dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı. İran’ın fiilen kapattığı boğazdan tanker geçişlerinin durması, varil fiyatlarını 70 dolardan 120 doların üzerine fırlattı.

Bu kaotik tablo karşısında Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarihindeki en büyük müdahaleyi başlattı. 32 üye ülkenin ortak kararıyla 400 milyon varil ham petrolün piyasaya sürülmesi kararlaştırıldı. Bu dev miktarın 172 milyon varilini ABD sağlarken, Danimarka da üzerine düşeni yaparak 1,246 milyon varillik katkı sunacağını açıkladı. Bu rakam, ülkenin yaklaşık 16 günlük toplam petrol tüketimine denk geliyor.

İklim, Enerji ve Tedarik Bakanı Lars Aagaard, kararın panik havasından uzak, soğukkanlı bir piyasa hamlesi olduğunu vurguluyor.

Aagaard, “Rezervlerimiz yaklaşık 80 günlük tüketimi karşılayacak büyüklükte. Şu anda bunun beşte birini serbest bırakıyoruz. Hâlâ elimizde çok ciddi miktarda rezerv bulunuyor. Amaç piyasaları istikrara kavuşturmak” dedi.

Serbest bırakılacak petrolün uçak yakıtı ile otomobil, kamyonet ve tırlar için kullanılan benzin ve dizelden oluştuğu açıklandı. Ancak Bakan Aagaard, bu adımın vatandaşların cebine hemen yansımasının garantisini veremeyeceklerini söyledi.

Aagaard, “Kimse bunun yakın gelecekte fiyatların düşeceği anlamına geldiğini garanti edemez. Ancak bu kadar büyük bir miktarı piyasaya sürmek, olası bir fiyat artışının tepesini mutlaka alacaktır” ifadelerini kullandı.

Ekonomistler ise bu müdahaleyi “semptom tedavisi” olarak nitelendiriyor. Global Risk Management Başanalisti Arne Lohmann Rasmussen, “Piyasada her gün 20 milyon varillik bir açık var. 400 milyon varil bize ancak bir ay nefes aldırır. Sorunun kökü çözülmezse, Hürmüz açılmazsa fiyatlar yeniden tırmanır” uyarısında bulundu.

“Vergi indirimi akıllıca değil”

Bakan Aagaard, benzin ve motorine uygulanan vergilerin geçici olarak düşürülmesi taleplerine de temkinli yaklaştı. Üzerinde taşıdığı farklı bakanlık “şapkalarına” dikkat çeken Aagaard, “Enerji ve Kamu Hizmetleri Bakanı olarak, piyasanın bize daha az tüketmemiz gerektiğini söylediği bir üründe vergi indirimine gitme fikrine karşı uyarırım. Bir mala talep fazlaysa fiyatı yükselir. Yapılması gereken, o malın tüketimini azaltmaktır” mesajını verdi.

Aagaard, vatandaşları yüksek enerji fiyatlarına karşı korumanın daha akıllıca bir yolunun olduğunu belirtti ve, “Tüketimle bağlantılı olmayan doğrudan nakit yardımlar. Tıpkı Ukrayna işgali sonrası doğalgaz fiyatları yükseldiğinde yapılan ‘sıcaklık çeki’ uygulaması gibi.” Ancak Aagaard, bunun henüz resmi bir öneri olmadığını, asıl tartışmanın siyasi partiler arasında yapılması gerektiğini sözlerine ekledi.

Savaşın faturası ağır olacak

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin faturasının sadece pompa fiyatlarıyla sınırlı kalmayacağını belirtiyor. S kıdemli ekonomist Kim Blindbaek, “Sıradan bir Danimarkalı, ‘Bu Ortadoğu’da oluyor, beni ilgilendirmez’ diye düşünebilir. Ama durum hiç de öyle değil. Bu kriz doğalgaz fiyatlarından elektrik faturalarına, market raflarından ısınma giderlerine kadar her yerde karşımıza çıkacak. Haneleri rahatsız edici bir fatura bekliyor” diyor.

Danimarkalı dev şirket Maersk de çatışmalar nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki tüm seferlerini durdurduğunu açıkladı. Şirket, küresel çapta yakıt sıkıntısı olmadığını ancak lojistikte aksamalar yaşandığını duyurdu.

Krizin ne kadar süreceği ise en büyük soru işareti. ABD ve İsrail operasyonların “hedeflere ulaşılana kadar” süreceğini açıklarken, piyasalar bir an önce ateşkes umuduyla nefesini tutmuş durumda.

Kaynak: Danimarka kamu yayıncıları DR ve TV2, EB, BT, Danish Offshore Industry