🔊 Sesli dinle

Savaşın 40. gününde gelen uzlaşıyla İran, ABD ve İsrail ateşkesi kabul etti. Hürmüz Boğazı açılıyor, gözler İslamabad’daki kritik görüşmelerde.

Haber.dk

Orta Doğu’da haftalardır süren yüksek gerilim, savaşın 40. gününde kritik bir diplomatik kırılmaya sahne oldu. BBC Türkçe, Reuters ve CNN kaynaklı haberlere göre İran, ABD ve İsrail 15 günlük şartlı ateşkes üzerinde uzlaştı.

Ateşkesin en kritik ayağını ise küresel enerji ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması oluşturuyor.

Ateşkes 10 Nisan’da başlıyor

İran tarafından yapılan açıklamada, ateşkesin 10 Nisan Cuma günü başlayacağı ve tarafların mutabakatı halinde sürenin uzatılabileceği belirtildi. Ateşkesin, İran dini lideri Mücteba Hamaney tarafından da onaylandığı ifade edildi.

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, sürecin sadece sahada değil siyasi düzlemde de sonuçlandırılmasını hedeflediklerini vurgulayarak, “Pakistan’da yapılacak müzakerelerin 15 gün içinde sonuçlandırılmasını hedefliyoruz” açıklamasını yaptı.

Diplomasinin merkezi: İslamabad

Sürecin mimarlarından Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, tarafları 10 Nisan’da İslamabad’da masaya davet etti. Hem taraflardan hem de Pakistan’dan gelen açıklamalar, müzakerelerin bu tarihte başlayacağını doğruluyor.

Şerif, ateşkesin “her yerde geçerli” olacağını vurgulayarak diplomasiye alan açıldığını belirtti.

Trump: “Kusursuz bir zafer”

ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmayı “kusursuz bir zafer” olarak nitelendirdi. Trump ayrıca Çin’in İran’ı müzakere masasına oturmaya ikna eden kritik aktörlerden biri olduğunu söyledi.

Trump, İran’a yönelik askeri operasyonların geçici olarak askıya alındığını ve Hürmüz Boğazı’nın “tam ve güvenli şekilde açılması” şartının kabul edildiğini duyurdu.

İran’dan şartlı kabul

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, saldırıların durması halinde ateşkesi kabul ettiklerini açıklarken, Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçişin sağlanacağını teyit etti.

İsrail de ateşkese destek verdi

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, ABD’nin açıkladığı ateşkesi desteklediklerini ancak bu ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını ifade etti.

İran’ın 10 maddelik planı

İran’ın sunduğu ve müzakerelerin temelini oluşturan 10 maddelik plan şu başlıklardan oluşuyor:

• Irak, Lübnan ve Yemen’deki savaşın tamamen sona erdirilmesi
• İran’a yönelik savaşın süresiz ve kalıcı olarak sona erdirilmesi
• Bölgedeki tüm çatışmaların tamamen durdurulması
• Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması
• Hürmüz’de seyrüsefer güvenliği için uluslararası bir protokol oluşturulması
• İran’a yeniden inşa maliyetleri için tam tazminat ödenmesi
• İran’a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması
• ABD’de dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması
• İran’ın nükleer silah edinmeyeceğine dair kesin taahhüt vermesi
• Bu şartların kabulü sonrası tüm cephelerde derhal ateşkes ilan edilmesi

BM’den destek, sahada temkin

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı ve taraflara uluslararası hukuk çerçevesinde hareket etme çağrısı yaptı.

Kırılgan denge: Gözler iki haftada

Uzmanlara göre 15 günlük ateşkes, kalıcı barış için kritik bir fırsat sunuyor. Ancak süreç kırılgan.

Sahadaki askeri gerilimin yerini diplomasiye bırakıp bırakmayacağı, İslamabad’da başlayacak görüşmelerin sonucuna bağlı olacak.