🔊 Sesli dinle

ABD Başkanı Donald Trump’ın Fox News’te NATO müttefiklerini küçümseyen sözleri Danimarka’da büyük tepkiye yol açtı. Danimarka’da geniş yankı uyandırdı. Hükümet, parlamento ve eski askerî yetkililer açıklamalara peş peşe yanıt verdi.

HABER.dk

KOPENHAG – ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO’yu hedef alan ve müttefik askerlerini küçümseyen sözleri Danimarka’da öfke ve kırgınlık yarattı. Siyasi liderler ve askerî yetkililer, şehitler ve gaziler adına güçlü mesajlar verdi.

Trump, Fox News’e verdiği röportajda NATO müttefiklerinin ABD’ye yeterince destek vermediğini savunarak, Afganistan’da görev yapan müttefik askerlerin katkılarını küçümseyen ifadeler kullandı.

Trump, “Eğer bir gün onlara ihtiyacımız olsaydı, bizim yanımızda olurlar mı emin değilim. Zaten onlardan hiç gerçekten bir şey istemedik” dedi.

Trump’ın bu sözleri, NATO’nun 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından tarihinde ilk ve tek kez 5. Madde’yi, yani “birimiz hepimiz için” ilkesini ABD için devreye soktuğu gerçeğiyle çelişiyor. Buna rağmen Trump, müttefiklerin Afganistan’daki rolünü “cephelerden uzak durdular” sözleriyle değersizleştirdi.

Başbakan Frederiksen: ‘Bu sözler katlanılmaz’

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Trump’ın açıklamalarına sert tepki gösterdi. Frederiksen, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Afganistan’da görev yapan müttefik askerlerin fedakârlıklarının sorgulanmasının kabul edilemez olduğunu vurguladı.

Frederiksen, “Amerikan başkanının, Afganistan’da görev yapan müttefik askerlerin çabasını küçümsemesi katlanılmazdır. Çok sayıda Danimarkalı asker hayatını kaybetti ya da ağır yaralandı. Danimarka, nüfusuna oranla NATO içinde en fazla kayıp veren ülkelerden biridir” ifadelerini kullandı.

Frederiksen ayrıca, Danimarkalı askerlerin ABD askerleriyle omuz omuza savaştığını hatırlatarak, “Bu savaşlara askerleri gönderen siyasetçilerdi. Onlar görevlerini onurla yerine getirdi” dedi. Açıklamalar, DR ve TV 2 başta olmak üzere Danimarka kamu yayıncılarında geniş yer buldu.

Savunma Bakanı: ‘Cepheden kaçmadık’

Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen de Trump’ın sözlerine TV 2’ye yaptığı yazılı açıklamayla yanıt verdi. Poulsen, Danimarkalı askerlerin Afganistan’ın en tehlikeli bölgelerinde görev yaptığını hatırlattı.

Poulsen, “Binlerce cesur Danimarkalı asker, özellikle Helmand vilayetinde, en ağır çatışmaların yaşandığı cephe hatlarında görev yaptı. Yaklaşık 20 yıl boyunca ABD ve diğer NATO müttefikleriyle birlikte savaştık” dedi.

Poulsen, 44 Danimarkalı askerin hayatını kaybettiğini, çok sayıda askerin ise fiziksel ve psikolojik yaralarla döndüğünü vurgulayarak, “Bu fedakârlıklar asla unutulmayacak” ifadelerini kullandı.

Parlamento Başkanı: ‘Bu düpedüz yanlış’

Folketing Başkanı Søren Gade ise Trump’ın açıklamalarını “gerçeğe aykırı” olarak niteledi. 2004–2010 yılları arasında Savunma Bakanı olarak görev yapan Gade, Danimarkalı ve İngiliz askerlerin Afganistan’daki rolünün tartışma götürmez olduğunu söyledi.

Gade, “Biz bir fark yarattık. Bunu orada bulunan herkes biliyor,” diyen Gade, bu tür açıklamaların özellikle şehit aileleri ve gaziler için son derece incitici olduğunu belirtti. DR’ye konuşan Gade, “Uzaktan bakınca omuz silkmek kolay. Ama bu bedeli ödeyenler için bu sözler insanın canını yakıyor” dedi.

Eski Genelkurmay Başkanı: ‘Saygısız ve küçültücü’

2009–2011 yılları arasında Danimarka Genelkurmay Başkanı olan emekli General Knud Bartels, Trump’ın sözlerini “saygısız” ve “aşağılayıcı” olarak tanımladı. TV 2’ye konuşan Bartels, ABD’nin Kopenhag Büyükelçisi’ne açık mektup yazarak Danimarkalı askerlerin yanında olduğunu ilan etti.

Bartels mektubunda, Danimarkalı askerlerin yalnızca sembolik bir katkı sunmadığını, en tehlikeli operasyonlarda yer aldıklarını ve ağır kayıplar verdiklerini vurguladı. Avrupa’nın savunmaya daha fazla yatırım yapması gerektiğini kabul ettiğini belirten Bartels, “Ancak Trump’ın kullandığı dil, bir müttefike yakışmıyor. Bu nedenle askerlerimi savunmak zorundayım” dedi.

Danimarka kamuoyu öfkeli

DR, TV 2 ve diğer Danimarka medyası, Trump’ın açıklamalarının yalnızca siyasi bir tartışma değil, aynı zamanda gaziler ve şehit aileleri açısından derin bir yara açtığını vurguluyor. İstatistikler, Danimarka’nın Afganistan’da nüfusuna oranla ABD’ye neredeyse denk sayıda asker kaybettiğini ortaya koyuyor.

Trump’ın sözleri yalnızca Danimarka’da değil, birçok NATO ülkesinde tepkiyle karşılanırken, bazı ülkelerin liderleri ABD Başkanı’nı açıkça özür dilemeye çağırıyor. Tartışma, Trump’ın NATO’ya yönelik eleştirilerinin yeni bir diplomatik krize dönüşebileceğine işaret ediyor.