🔊 Sesli dinle

Trump, Norveç Başbakanı Store’ye gönderdiği mesajda hem NATO’yu hem Danimarka’yı hedef aldı. NRK’nin doğruladığı mesajda Trump, Grönland ve gümrük vergileri üzerinden NATO müttefiklerine açık mesaj verdi

HABER.dk

KOPENHAG – ABD Başkanı Donald Trump’ın Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store’ye gönderdiği ve Nobel Barış Ödülü’nü de hedef alan mesajı, Grönland merkezli krizin yalnızca ticari değil, siyasi ve güvenlik boyutuyla da tırmandığını ortaya koydu.

Trump, mektubunda artık “sadece barışı düşünmekle yükümlü olmadığını” belirtirken, Grönland üzerindeki iddialarını ve NATO’ya yönelik beklentilerini sert bir dille dile getirdi.

Söz konusu mesaj, ilk olarak ABD kamu yayıncısı PBS NewsHour’da görevli bir savunma muhabiri tarafından X (eski Twitter) üzerinden paylaşıldı. Norveç devlet yayıncısı NRK, mektubun varlığını doğrudan Başbakan Jonas Gahr Store’nin ofisine ulaşarak doğruladı. Store, mesajı pazar öğleden sonra aldığını NRK’ye teyit etti.

Trump’ın Store’ye gönderdiği mesaj

Trump’ın mektubunda yer alan ifadeler, yalnızca Norveç’e değil, Danimarka ve diğer NATO müttefiklerine de açık bir mesaj niteliği taşıyor:

“Sevgili Jonas,
Ülken senin liderliğinde, benim sekiz savaşı durdurmuş olmama rağmen Nobel Barış Ödülü’nü bana vermemeye karar verdiği için, artık yalnızca barışı düşünmek zorunda hissetmiyorum. Barış her zaman önemli olacak, ancak bundan sonra ABD için neyin iyi ve doğru olduğunu da düşünebilirim.

Danimarka bu ülkeyi Rusya ya da Çin’e karşı koruyamaz. Zaten neden ‘sahiplik hakları’ var? Ortada yazılı bir belge yok. Yüzlerce yıl önce bir tekne oraya yanaştı diye mi? Bizim de teknelerimiz vardı.

NATO için kuruluşundan bu yana herkesten fazla şey yaptım. Artık NATO’nun ABD için bir şeyler yapma zamanı. Grönland üzerinde tam ve mutlak kontrolümüz olmadan dünya güvende değildir.

Teşekkürler.
Başkan DJT”

Trump’ın mektubunda Nobel Barış Ödülü’ne atıf yapması dikkat çekerken, önemli bir detay da öne çıkıyor: Nobel Barış Ödülü’nü Norveç hükümeti değil, bağımsız Norveç Nobel Komitesi veriyor. Bu durum Trump’a daha önce de defalarca resmi kanallar üzerinden iletilmişti.

Store’nin yanıtı: “Grönland Danimarka’nındır”

Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, Trump’ın mesajına verdiği yanıtta tonu düşürmeye çalışırken, ülkesinin tutumunun net olduğunu vurguladı. Store, NRK’ye yaptığı açıklamada, Trump’a gönderdiği yanıtın Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile ortak kaleme alındığını belirtti:

“Trump’a gönderdiğimiz mesajda, Norveç ve Finlandiya olarak ABD’nin artırmayı planladığı gümrük vergilerine karşı durduğumuzu açıkça ifade ettik. Söylemin tırmanmasını değil, düşürülmesini istiyoruz ve bu nedenle doğrudan bir telefon görüşmesi talep ettik.”

Store, Grönland konusunda ise şu ifadeleri kullandı:

“Grönland, Danimarka Krallığı’nın bir parçasıdır. Norveç bu konuda Danimarka’yı tam ve koşulsuz biçimde desteklemektedir. Aynı zamanda NATO’nun Arktik’te güvenlik ve istikrarı sorumlu bir şekilde güçlendirmesini de destekliyoruz.”

Nobel Barış Ödülü tartışmasına da değinen Store, Trump’a daha önce defalarca hatırlattığı noktayı yineledi:

“Nobel Barış Ödülü’nü veren Norveç hükümeti değildir. Bu, bağımsız bir Nobel Komitesi’nin yetkisidir.”

Mektup neyi gösteriyor?

Trump’ın Store’ye gönderdiği bu mesaj, yalnızca diplomatik bir yazışma değil. Uzmanlara göre mektup, Grönland üzerinden Avrupa’ya yöneltilmiş çok katmanlı bir baskı stratejisinin yazılı belgesi niteliğinde.

Trump, bir yandan Nobel Barış Ödülü’nü kişisel bir kırgınlık konusu haline getirirken, diğer yandan NATO’ya açıkça “borç hatırlatması” yapıyor. Gümrük vergileri tehdidiyle desteklenen bu dil, Avrupa kamuoyunda “diplomasi değil, şantaj” olarak okunuyor.

Gerilim büyüyor

Trump’ın mektubundan günler önce, Norveç, Danimarka, İngiltere ve bazı NATO ülkeleri Arktik güvenliği gerekçesiyle Grönland’a askeri takviye göndermişti. Trump ise buna karşılık, 1 Şubat’tan itibaren bu ülkelere yüzde 10 gümrük vergisi uygulanabileceğini açıklamıştı.

Avrupa Birliği cephesinde ise karşı önlemler masada. Financial Times’a göre AB, ABD menşeli ürünlere yönelik 93 milyar avroluk olası yaptırımları değerlendiriyor.

Grönland satılık değil

Danimarka ve Grönland yönetimleri, Trump’ın söylemlerine karşı ortak ve net bir çizgide duruyor: Grönland satılık değil. Nuuk ve Kopenhag, adanın geleceğine yalnızca Grönland halkının karar verebileceğini vurgularken, bu tutum birçok NATO müttefiki tarafından da destekleniyor.

Trump’ın Nobel göndermeli mektubu ise krizin geldiği noktayı özetliyor: Grönland artık sadece bir ada değil; NATO’nun geleceği, Avrupa’nın egemenliği ve küresel güç dengeleri üzerine verilen açık bir sınav.

Kaynak: Norveç devlet televizyonu NRK, Danimarka devlet televizyonu DR, Norveç ve Danimarka medyası