🔊 Sesli dinle

MALMÖ’DE BİR TİYATRO VE ÖYKÜSÜ

50 yıl önce işgal edildi, bugün hâlâ ayakta: Malmö’nün eşsiz tiyatrosu Victoria Piknik sepetiyle gidilen, pastanede oyun izlenen alternatif kültür merkezinin sıra dışı hikayesi

Süreyya GÜRGÜN

MALMÖ – Victoria Tiyatrosu’nun bir diğer adı da “piknik tiyatro”. Tiyatro salonunun iç düzeni alışık olduğumuz klasik koltuk düzeninden çok farklı. Bir pastane konseptinde düzenlenmiş bu salonda, bir oyun izlemeye ya da bir konsere gittiğinizde yanınıza piknik sepetinizi de alıp gidebiliyorsunuz. Etkinliğin tadını çıkarırken aynı zamanda da yiyip içebiliyorsunuz.

Bugün (28 Şubat 2026) bu tiyatroda oldukça ilginç bir etkinlik vardı. Malmö Victoria Tiyatrosu’nun işgal edilişinin ellinci yılı kutlandı. İşgal olumsuz bir sözcük gibi kulağa gelse de, sonucunda yarattığı etki, o günden bu güne Malmö’ de oluşturduğu atmosfer ve elli yıl önce bu işgale katılanların bugün anlatığı anekdotlarla esprili ve olumlu bir sözcüğe dönüştü. Sadece anlatıcılar değil kutlamaya katılan izleyicilerin de neredeyse tamamı 1976 yılında bu işgale bizzat katılmış olanlar ve onların yakınlarıydı. Yani yaşları 70 ve üzeri.

Tiyatronun hikayesi şöyle: Victoria, 1912 yılında Malmö’nün ilk sineması olarak kuruluyor. Başlangıçta belediye tarafından kurtulsa da 1974 yılına kadar birkaç kez yönetimi değişiyor ve çeşitli film şirketleri tarafından yönetiliyor. 1974 yılında iş yapamaz duruma geliyor ve belediye tarafından kapısına kilit vuruluyor. Binanın geleceği hakkında çeşitli söylentiler dolaşıyor. Yıkılacağı konusunda çıkan rivayet ise en güçlü olanı.

Bu arada şehrin bağımsız, sol görüşlü tiyatro ve müzik grupları 1970’ler boyunca faaliyetleri için ortak bir kültür merkezi arayışı içindeler ve politikacıların Victoria binası konusundaki kararsızlıkları onları harekete geçiriyor. 1975’te binayı kültür merkezi olarak devralmak amacıyla “Victoria Komitesi’ni kuruyorlar.

Bu güzel ve eski binanın yıkılmasına şiddetle karşı çıkan halkın da desteğini arkalarına alarak 28 Şubat 1976’da binayı işgal ediyorlar. İşgal ediliş hikayesini bizzat işgale katılmış konuşmacıların ağzından dinledik ve adeta o günü yaşadık.

Binaya arka tuvalet penceresinden ilk giren ve kapıları diğer işgalcilere açan kadın bugün yetmişli yaşlarda ve hala aktif olarak Victoria idari komitesinde yer alıyor. Diğer konuşmacılar da bizzat işgalde bulunmuş kişiler. Aralarında İsveç’in ünlü müzisyenleri, şair ve yazarları da var. Konuşmaların ardından efsane olmuş bu müzik insanları verdikleri mini konserle 2026 yılında 1970’lerin ruhuyla doldurdular salonu.

O günden beri tiyatro bu Victoria Komitesi tarafından yönetiliyor.

Etkinliğin doruk noktası ünlü müzisyen Mikael Wiehe’nin konseri ve  etkinliğin Olof Palme’nin öldürüldüğü 28 Şubat gününe rastlaması nedeniyle onun için seslendirdiği “Gece” şarkısıydı.

GECE (NATTEN)

Musik/Text: Björn Afzelius ve Mikael Wiehe
Türkçe yorumlayan: Abdullah Gürgün

O an seni yakaladı ölüm
vahşi ve kaba kuvvetle
Dolu bir takvimde
küçük bir yer vardı gene de

Yaşam kaçtı o an senden
kelebeğin hafif adımlarıyla
Bir sokak köşesinde kayboldu
Görünmedi bir daha

Bir hiç boşluğundan çakan şimşek
Soğuk sonsuz bir gecede
gölgelerin gölgeleri kovaladığı
kimsenin kimseyi yakalayamadığı

Kanın yerde kaldı
bir ayna gibi parlak ve temiz
gelecek orada görünür oldu
Görebilenlere

Bir hiç boşluğundan çakan şimşek
Soğuk sonsuz bir gecede
gölgelerin gölgeleri kovaladığı
kimsenin kimseyi yakalayamadığı

https://www.youtube.com/watch?v=PkACKSG4IAw&list=RDPkACKSG4IAw&start_radio=1