🔊 Sesli dinle

Antik Çağ’dan günümüze uzanan otuz insan tipi: Erdem, zaaf ve gündelik davranışların iki bin yıllık aynası

Hasan AKARSU
hasan@haber.dk

Theophrastos (372-MÖ 287) Midilli adasında doğar. Çalışmalarını Atina’da sürdürür. Platon ve Aristoteles’in derslerini izler. Çeşitli dallarda çok yapıtı vardır. Botanik alanında önemli saptamalar yapar. Erdemleri ve erdemsizlikleri ele alır. Günümüze üç yapıtı ulaşır: Bitkiler Üzerine Araştırmalar, Bitkilerin Nedeni, Karakterler. Karakterler’in özgün bir yapıt olduğu söylenir. Yazar tam otuz karakteri davranışlarıyla örnek vererek tanımlar.

Sinsi insan, düşmanlarına olan nefretini gizler, onlarla söyleşir ama başkalarına onları över.

Dalkavuk, çıkarı için hareket eder.

Geveze, düşünmeden, durmadan konuşur.

Köylü, bağırarak konuşur, yakınlarına güvenmez, ödünç verdiğini hemen geri ister.

Koltukçu insan, övgücüdür.

Arsız, utanç verici durumda konuşur, davranır. Adı kötüye çıkar. Yüz kızartıcı her işi yapar, sövgücüdür.

Çalçene, durmadan konuşur, karşısındakinin sözünü keser, bunaltır.

Palavracı, İnanılmasını istediği olaylar uydurur, yalan söyler.

Beleşçi, Çirkin çıkarlar sağlamak için onurunu ayaklar altına alır. Önceden aldığı borcu ödemeden yine borç ister.

Pinti, harcamaları aşırı ölçüde kısıtlar.

Edepsiz, ulu orta, hoş olmayan şakalar yapar.

Münasebetsiz, yanındakilere sıkıntı verecek zamansız işler yapar. Sözgelimi, alışveriş bittikten sonra daha çok veren bir alıcı getirir.

İşgüzar, söz ve eylemleriyle art niyet gütmeden gösteriş yapar. Yerine getiremeyeceği sözler verir.

Şapşal, söz ve eylemlerinde zekâ geriliği vardır. Kendi koyduğu şeyi arayıp bulamaz.

Kendini beğenmiş, davranışlarında terslik gösterir, selam verenin selamını almaz.

Batıl inançlı, tanrısal güç karşısında korkar.

Memnuniyetsiz, elde edilen nimetleri küçümser, hiçbir şeyle yetinmez, daha çoğunu ister.

Güvensiz, tüm insanlardan haksızlık göreceğini düşünür, her işini kendi yapar.

İğrenç, başkalarını rahatsız edecek şekilde bedenini ihmal eder, sağlığına dikkat etmez.

Görgüsüz, sıkıntı verir, olmayacak işler yapar.

Özentili kişi, her şeye önem verir, titizlik gösterir.

Haris, harcamada eli sıkı olur.

Gösteriş budalası, olmayan nimetleri varmış gibi gösterir, atıp tutar.

Kibirli, kendinden başka herkesi küçümser.

Korkak, her şeyden kendini korur, kendisini tehlikeye atmaz.

Oligarşi yanlısı kişi, güç ve kazanca dayalı üstünlük duygusuna kapılır, halkı küçümser.

Geçkin kişi, ileri yaşta öğrenmeye çaba gösterir.

Fesat kişi, kötü bir ruh tutumu içindedir. Başkasının arkasından konuşur.

Namussuzun yardakçısı, kötülük yapmayı sever, dürüst insanla alay eder.

Fırsatçı kişi, “adice kazanç hırsına” kapılır. Eve gelen konuktan bile borç alır. Su katılmış şarabı dostuna satar vb.

Yukarıda yazarın otuz karakterle ilgili tanımlarını okudunuz. İki bin yıl önce de bugün gördüğümüz karakterlerin yaşadığına tanık oldunuz. İlginç değil mi? Theophrastos adlı bilge, insanları ne güzel tanıyıp tanıtmış.