🔊 Sesli dinle

Hüsmen Akdeniz’in Kestiler Fermanımı adlı yapıtında 1474’ten Balkanlar’a uzanan zorunlu göçün insan hikâyesi

Hasan AKARSU
hasan@haber.dk

Hüsmen Akdeniz 1956 Tekirdağ doğumludur. 1976’da Kara Harp Okulu’nu, 1985’te İÜ Hukuk Fakültesi’ni bitirir. Kara Kuvvetleri’nde komutanlık yapar… “Kestiler Fermanımı” göç romanının ilkidir. Süreğinin geleceğini muştular okurlarına. Konya’dan Balkanlar’a 1474 yılında üç ayda yapılan zorunlu göçü, insan ziyanlıklarıyla ve tarihsel bilgilerle birlikte anlatır.

1474’te Larende-Karaman-Konya’dan başlayan zorunlu göç, Bayındırlı Türkmenlerinden Nacaklu Oymağı’nın üç bin kişilik göçüdür ve üç ay sonra Bulgaristan-Selvi ve Plevne’de son bulur. Osmanlı Sultanı 2. Mehmet’in (Fatih) göç fermanı, Oymak Başkanı Hüsamettin Bey’e iletilir. Kardeşi Emir Nazım Bey, Babaları Mehmet Bey, Cevher Alp, Sungur Alp vb. durumu değerlendirirler. Ya çatışma ya da göç vardır önlerinde. Göç kararına uyup hazırlıklar başlar. Babaları Mehmet Bey, yaşlıdır ve eşinin mezarı oradadır. Orada kalıp eşinin yanına gömülmeyi seçer. Oğul Emir Nazım’ın eşi Nazlıgül hamiledir ve yolda doğurur, bir oğlu olur. O sırada babaları Mehmet Bey ölür. Bebeğe onun adını verirler. “Ekende biçende yok, yiyende ortak Osmanlı”nın dediği olur. Göç, tufan ve yangın gibidir. Ev, bark, yurt bırakılıp kervan arabalarıyla, hayvanlarıyla, yiyecekleriyle yola çıkar. Konya, Afyon Ovaları geçilir. 22 gün sonra Kütahya’ya varırlar. Umarsızlık, hastalık, ölümler yorucudur. Balıkesir’e yağmur altında yürürler. Dursunbey’den geçip Susurluk, Manyas, Gönen derken Lâpseki’ye ulaşırlar. Karşıya, Gelibolu’ya at gemileriyle 21 günde ücret ödeyip geçebilirler. “Yeni Vatan” olarak görürler Avrupa yakasını. (09 Mayıs 1474).

Yeni yurtlarına yerleşimleri

Kervan iki aydır yoldadır. Yolculuk Keşan’a doğru sürer. Bolayır, Keşan, Uzunköprü, Havsa ve Edirne’de Kaleiçi, Sarayiçi’nde konaklarlar. 71. günde Balkan topraklarına girerler. Şipka Geçidi, Çirmen Mevkisi’nden geçerler. Çirmen Kalesi Sancak Beyi Karaman Bey karşılar onları. Plevne ve Tırnova’ya yerleşeceklerini bildirir. Yolda on iki nikâh kıyılır ve onlara toy da yapılır. Oymak 464 hane olur. Hepsine barınak, ev bulmak zorlaşır. Bulgar devletinin Türk hanedanlar tarafından kurulduğu bilinir. Yabancılık çekilmez. Bir yerde eşkıya saldırısı olur ve Emir Nazım ağır yaralanır. Bir de şehit vardır. Ameliyat sonrası Emir Nazım uyanır, bir kolu kesilir. İlerde oymak bunun intikamını almak için araştırma yapar ve Bulgar Çetesi olan Sarı Yorgi eşkıyasına ulaşır. Yorgi ve arkadaşları öldürülür. Servi, Kruşyova ve Balvan’a, oymağın yerleşmesi sağlanır. Hayvanlara otlak, oymağa tarla verilir. Oymak, yeni yurdunda geçinmek için çalışmaya başlar. Emir Nazım, ciğerlerini üşütür, öksürükten kurtulamaz ve ölür.

Yazar Hüsmen Akdeniz, “Kestiler Fermanımı” romanında, tarihsel bilgilerden yararlanır. Üç ay süren zorunlu göçü, olay kişilerinin yaşadıklarıyla birlikte anlatır. Romanda Oymak Beyi Hüsamettin’in tüm haneye karşı eşit davrandığı gözlenir. Sözgelimi; denizden geçiş ücretleri oymak parasından ödenir. Evlere yerleşme kura çekimiyle yapılır. Herkes hakkına razı olur. Demokratik bir uygulama ilgi çeker. Okur, bundan sonra oymağın oradaki yaşamını ve Plevne yenilgisinden sonraki geriye olan zorunlu göçü merak edecektir.